به گزارش asia.nikkei، شهر دون‌هوانگ در استان گانسو، واقع در مناطق داخلی چین، زمانی یکی از مراکز مهم مسیر تاریخی جاده ابریشم بود. در حاشیه این شهر، برج‌هایی با درخششی خیره‌کننده، از فاصله‌ای بیش از ۱۰ کیلومتر در میان گستره وسیع بیابان دیده می‌شوند. این برج‌ها بخش اصلی یک نیروگاه خورشیدی حرارتی متمرکز هستند که شرکت محلی «شوهانگ های‌تک انرژی تکنولوژی» (Shouhang High-Tech Energy Technology) آن را اداره می‌کند.
این برج‌ها ۲۶۰ متر ارتفاع دارند و خودشان نور تولید نمی‌کنند. بالای آن‌ها به دلیل انعکاس نور خورشید توسط آینه‌هایی که در محدوده‌ای به قطر ۲.۷ کیلومتر در اطراف برج‌ها گسترده شده‌اند، به‌شدت درخشان به نظر می‌رسد.
بیش از ۱۰ هزار آینه با چرخش و تغییر زاویه، حرکت خورشید را دنبال می‌کنند و انرژی حرارتی آن را به سمت نمک مذاب در حال گردش درون برج‌ها هدایت می‌کنند. نمک مذاب تا دمای بیش از ۵۰۰ درجه سانتی‌گراد گرم می‌شود و سپس برای جوشاندن آب در یک مخزن به کار می‌رود. بخار تولیدشده نیز توربین مولد برق را به حرکت درمی‌آورد. به‌طور کلی، نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز از نوع برج مرکزی بر همین اساس کار می‌کنند.
برخلاف نیروگاه‌های خورشیدی فتوولتائیک، این فناوری می‌تواند در شب نیز برق تولید کند. نمک مذاب توانایی بالایی در ذخیره گرما دارد و توربین نیروگاه دون‌هوانگ می‌تواند تا ۱۱ ساعت پس از غروب خورشید به فعالیت خود ادامه دهد.
در پایان سال گذشته میلادی، دولت چین تغییر رویکرد مهمی را در جهت حمایت از گسترش استفاده از نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز اعلام کرد.
کمیسیون ملی توسعه و اصلاحات چین، نهاد ناظر بر سیاست‌های اقتصادی این کشور، و اداره ملی انرژی چین هدف‌گذاری کرده‌اند که ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۱۵ گیگاوات برسد. این دو نهاد خواستار تسریع توسعه این فناوری در ۹ استان و منطقه، از جمله استان چینگهای و منطقه خودمختار شین‌جیانگ در شمال غربی کشور شده‌اند.
بر اساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر (IRENA)، ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز چین در سال ۲۰۲۵ به ۱.۸۲ گیگاوات رسیده است. این کشور هم‌اکنون پس از اسپانیا، با ظرفیت ۲.۳ گیگاوات، در رتبه دوم جهان قرار دارد.
ظرفیت نصب‌شده نیروگاه‌های خورشیدی فتوولتائیک چین از ۱۲۰۰ گیگاوات فراتر رفته است. حتی اگر این کشور به هدف تعیین‌شده برای سال ۲۰۳۰ دست یابد، ظرفیت انرژی خورشیدی حرارتی متمرکز آن کمتر از ۲ درصد ظرفیت انرژی خورشیدی فتوولتائیک خواهد بود.
با این حال، ظرفیت هدف‌گذاری‌شده معادل توان تولید برق ۱۵ راکتور هسته‌ای است؛ با فرض اینکه ظرفیت هر راکتور به‌طور معمول حدود یک گیگاوات باشد.
دولت مرکزی چین با تعیین یک هدف ملی، احتمالاً می‌خواهد اطمینان بیشتری برای سرمایه‌گذاری شرکت‌ها ایجاد کند و هم‌زمان هزینه تولید برق از این فناوری را کاهش دهد. در حال حاضر، هزینه تولید برق در نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز ۲.۶ برابر نیروگاه‌های خورشیدی فتوولتائیک است.
سند سیاستی مربوط به این هدف‌گذاری همچنین بر ضرورت کاهش تدریجی هزینه تولید برق این نیروگاه‌ها تا سطحی قابل مقایسه با نیروگاه‌های زغال‌سنگ‌سوز تأکید می‌کند.
گسترش ساخت نیروگاه‌ها در سراسر چین
ساخت نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز در نقاط مختلف چین در حال گسترش است. بر اساس اعلام شورای برق چین، تا پایان ماه ژوئن، ۲۴ نیروگاه از این نوع در سراسر کشور تکمیل شده بود و عملیات ساخت ۲۶ نیروگاه دیگر نیز آغاز شده بود.
شرکت «چاینا انرژی انجینیرینگ» (China Energy Engineering)، یکی از شرکت‌های بزرگ فعال در حوزه ساخت زیرساخت، در ماه آوریل عملیات احداث نیروگاهی را در تبت آغاز کرد که انرژی خورشیدی فتوولتائیک و انرژی خورشیدی حرارتی متمرکز را با یکدیگر ترکیب می‌کند. این نیروگاه در ارتفاع ۴۵۴۱ متری از سطح دریا و در منطقه لهاسا تبت ساخته می‌شود.
شرکت «چاینا جنرال نیکلیئر پاور» (China General Nuclear Power) نیز در اواسط ماه ژوئن ساخت نیروگاهی را در استان چینگهای آغاز کرد که به گفته این شرکت، بزرگ‌ترین نیروگاه خورشیدی حرارتی متمرکز جهان خواهد بود. آینه‌های این تأسیسات مساحتی معادل ۵۱۸ زمین فوتبال را پوشش خواهند داد.
با وجود توجه فزاینده به نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز به‌عنوان مکملی برای منابع متداول انرژی‌های تجدیدپذیر، نگرانی‌هایی درباره مازاد ظرفیت تولید نیز وجود دارد.
گسترش بی‌رویه ساخت نیروگاه‌ها در سراسر کشور ممکن است به پدیده‌ای منجر شود که در چین با عنوان «نِی‌جوان» (Neijuan) یا «درون‌چرخش» شناخته می‌شود؛ وضعیتی که در آن رقابت بیش از حد، سودآوری تولیدکنندگان برق و سازندگان تجهیزات را کاهش می‌دهد.
خطر تکرار تجربه انرژی خورشیدی و بادی
چین پیش‌تر تجربه مشابهی را پشت سر گذاشته است. این کشور طی حدود یک دهه گذشته، توسعه منابع انرژی تجدیدپذیر، از جمله انرژی خورشیدی فتوولتائیک و انرژی بادی، را با سرعت زیادی دنبال کرده است.
بر اساس آمار آژانس بین‌المللی انرژی‌های تجدیدپذیر، چین در سال ۲۰۲۵ حدود نیمی از ظرفیت نصب‌شده جهانی در هر یک از این دو حوزه را به خود اختصاص داده بود.
با این حال، ورود گسترده شرکت‌ها به این بخش‌ها موجب کاهش قیمت تجهیزات و سایر محصولات شده و به درآمد و سودآوری بسیاری از تولیدکنندگان آسیب زده است. اگر اشتیاق برای سرمایه‌گذاری در حوزه انرژی خورشیدی حرارتی متمرکز بیش از حد افزایش یابد، این بخش نیز ممکن است با رقابت مخرب و بیش از اندازه مواجه شود.
نشانه‌های اولیه چنین روندی هم‌اکنون قابل مشاهده است. استان چینگهای در ماه مارس اعلام کرد که قصد دارد ظرفیت نیروگاه‌های خورشیدی حرارتی متمرکز خود را، با احتساب پروژه‌های در دست ساخت، تا حدود سال ۲۰۳۰ به ۸ گیگاوات افزایش دهد. این رقم به آن معناست که تنها یک استان برای ظرفیت تولیدی معادل بیش از نیمی از هدف ۱۵ گیگاواتی دولت مرکزی چین برنامه‌ریزی کرده است.
اگر استان‌ها و مناطق دیگر نیز برنامه‌های مشابهی اعلام کنند، مجموع اهداف تعیین‌شده از سوی دولت‌های محلی ممکن است از هدف کل کشور فراتر رود. پکن برای جلوگیری از تکرار مشکلاتی که در بخش‌های انرژی خورشیدی فتوولتائیک و انرژی بادی رخ داده است، ناگزیر خواهد بود سیاست‌های خود را با دقت بیشتری تنظیم کند.
منبع: asia.nikkei
