به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، توسعه‌دهندگان چینی، از جمله دیپ‌سیک و مون‌شات AI، وزن‌های مدل‌های خود را ــ که در واقع نقش «مغز» سامانه‌های هوش مصنوعی را ایفا می‌کنند ــ به‌صورت رایگان برای دانلود در دسترس قرار می‌دهند. این راهبرد که طی دو سال گذشته به گسترش جهانی استفاده از این مدل‌ها سرعت بخشیده، به شرکت‌های دیگر اجازه می‌دهد مدل‌ها را روی سرورهای خود اجرا کنند و به‌طور مستقل آن‌ها را تغییر دهند.
اگرچه این رویکرد به افزایش استفاده از مدل‌های چینی کمک کرده است، توسعه‌دهندگان را در معرض رقابت شدیدی قرار داده است؛ زیرا پلتفرم‌های رقیب، همین مدل‌های باز را روی زیرساخت‌های خود میزبانی می‌کنند و با قیمت‌های پایین‌تر در اختیار مشتریان قرار می‌دهند.
در مقابل، شرکت‌هایی مانند اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک در آمریکا، مدل‌های خود را به‌صورت بسته عرضه می‌کنند و کنترل بیشتری بر نحوه دسترسی کاربران و قیمت‌گذاری دارند.
برای مثال، طبق گزارشی که مؤسسه پژوهشی آمریکایی Epoch AI منتشر کرد، استارت‌آپ دیپ‌سیک، مستقر در هانگژو، تنها حدود ۸ درصد از هزینه تخمینی مشتریان برای استفاده از مدل‌هایش از طریق پلتفرم واسطه OpenRouter را به خود اختصاص داده است.
سهم شرکت‌های سازنده از بازار به‌سرعت کاهش می‌یابد
شرکت Z.ai، مستقر در پکن و شناخته‌شده با نام دیگر «ژیپو AI»، نیز با چالش مشابهی روبه‌روست.
تنها یک روز پس از آنکه این شرکت در ماه اوت وزن‌های مدل GLM-5.3 Flash را منتشر کرد، ۱۲ ارائه‌دهنده خدمات واسطه‌ای، دسترسی به این مدل را از طریق OpenRouter عرضه می‌کردند. ۲۰ روز بعد، تعداد این ارائه‌دهندگان به ۲۶ مورد رسید که هشت مورد از آن‌ها خدمات خود را با قیمتی پایین‌تر از Z.ai ارائه می‌دادند.
در همین مدت، سهم Z.ai از توکن‌های پردازش‌شده مدل GLM-5.3 Flash در پلتفرم OpenRouter از ۸۸ درصد به ۲۲ درصد سقوط کرد. به گزارش Epoch AI، حجم روزانه توکن‌های پردازش‌شده توسط این شرکت نیز ۷۰ درصد کاهش یافت؛ این در حالی بود که میزان استفاده کلی از مدل ۱۷ درصد افزایش پیدا کرده بود.
این آمار نشان می‌دهد توسعه‌دهندگان چینی هنگام تلاش برای کسب درآمد مستقیم از ارائه مدل‌های خود با یک نقطه‌ضعف مهم روبه‌رو هستند.
فاصله چشمگیر حاشیه سود شرکت‌های چینی و آمریکایی
شرکت Z.ai اعلام کرد حاشیه سود ناخالص پلتفرم رابط برنامه‌نویسی کاربردی (API) آن در نیمه نخست سال جاری میلادی به ۲۴.۶ درصد رسیده است؛ این رقم در سال ۲۰۲۵ معادل ۱۸.۹ درصد بود.
مدل API به مشتریان امکان می‌دهد از مدل‌های هوش مصنوعی Z.ai در برنامه‌ها و ابزارهای خود استفاده کنند.
در مقابل، مؤسسه Epoch AI برآورد کرده است که شرکت آمریکایی آنتروپیک با عرضه انحصاری مدل بسته Opus 4.8 از طریق API اختصاصی خود، به حاشیه سود ناخالص ۸۵ درصدی دست یافته است.
بر اساس این گزارش، دیپ‌سیک در میان توسعه‌دهندگان مدل‌های با وزن‌های باز، یک مورد استثنایی محسوب می‌شود و به لطف هزینه پایین پردازش و اجرای مدل‌ها، حاشیه سود ناخالص آن بین ۷۰ تا ۸۰ درصد برآورد شده است. بااین‌حال، حتی این شرکت نیز بخش بزرگی از تقاضای کاربران نهایی برای مدل‌های خود را در اختیار میزبان‌های واسطه قرار داده است.
در همین حال، شرکت‌های آمریکایی توانسته‌اند از طریق طرح‌های اشتراکی پردرآمد برای مدل‌های بسته خود، درآمد بیشتری مستقیماً از کاربران کسب کنند.
برای نمونه، طبق گزارشی که شرکت سرمایه‌گذاری خطرپذیر Andreessen Horowitz منتشر کرد، آنتروپیک با جدیت زیادی در حال کسب درآمد از کاربران خود بوده است. حدود ۷.۳ درصد از مشترکان پولی چت‌بات Claude در گران‌ترین طرح اشتراک فردی این شرکت قرار دارند؛ طرحی که قیمت آن از ۱۰۰ دلار در ماه آغاز می‌شود.
درآمد شرکت‌های هوش مصنوعی چین بسیار کمتر از رقبای آمریکایی است
شکاف درآمدزایی میان توسعه‌دهندگان هوش مصنوعی چین و آمریکا همچنان گسترده است.
برآورد Epoch AI نشان می‌دهد مجموع درآمد شش شرکت پیشرو هوش مصنوعی چین، یعنی بایت‌دنس، گروه علی‌بابا، Z.ai، مون‌شات AI، دیپ‌سیک و مینی‌مکس، تا ماه سپتامبر تنها حدود ۱۰ درصد مجموع درآمد اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک بوده است.
تلاش شرکت‌های چینی برای کسب سهم بیشتر از درآمد
توسعه‌دهندگان چینی اکنون در حال آزمایش توافق‌نامه‌های جدید صدور مجوز و مشارکت‌های تجاری هستند تا بتوانند سهم بیشتری از درآمد حاصل از استفاده شرکت‌های ثالث از مدل‌هایشان را به دست آورند.
مون‌شاتAI در ماه ژوئیه مدل Kimi K3 را با مجوزی منتشر کرد که بر اساس آن، برخی ارائه‌دهندگان بزرگ خدمات مبتنی بر این مدل ملزم می‌شوند قراردادهای تقسیم درآمد با شرکت سازنده منعقد کنند.
خبرگزاری رویترز در ماه اوت گزارش داد که مون‌شات همچنین خواستار دریافت سهمی تا سقف ۳۰ درصد از درآمد حاصل از خدمات مرتبط با Kimi K3 در پلتفرم‌های بزرگ رایانش ابری، از جمله خدمات وب آمازون (AWS)، مایکروسافت آژور و گوگل کلاد، شده است. مدل Kimi K3 ماه گذشته در پلتفرم آمازون عرضه شد.
شرکت Z.ai نیز راهبرد مشابهی را دنبال می‌کند. آمازون روز دوشنبه مدل GLM-5.3 را به پلتفرم Bedrock خود اضافه کرد و امکان دسترسی کسب‌وکارها به این مدل را از طریق سرورهای غول آمریکایی رایانش ابری فراهم ساخت.
روزنامه فناوری چینی «استار مارکت دیلی» گزارش داد که این توافق شامل سازوکاری برای تقسیم درآمد با Z.ai بر اساس میزان استفاده از مدل نیز می‌شود.
آیا مدل‌های باز می‌توانند به منبع درآمد پایدار تبدیل شوند؟
به گفته مؤسسه Epoch AI، چنین توافق‌هایی می‌توانند راهی برای توسعه‌دهندگان چینی فراهم کنند تا ضمن بهره‌مندی از مزیت‌های توزیع گسترده مدل‌های باز، سهم بیشتری از درآمد ایجادشده توسط این مدل‌ها را نیز حفظ کنند.
بااین‌حال، هنوز برای ارزیابی میزان درآمدی که این توافق‌های جدید می‌توانند برای شرکت‌های چینی به همراه داشته باشند، زود است.
منبع: scmp
