به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، ایده این روش از فناوری تصفیه فاضلاب صنعتی سرچشمه گرفته است. آهن می‌تواند با پراکسید هیدروژن واکنش دهد و رادیکال‌های هیدروکسیل تولید کند؛ رادیکال‌هایی که مولکول‌های آلی و سمی مختلف موجود در فاضلاب را تجزیه می‌کنند.
دانشمندان چینی تصمیم گرفتند از همین سازوکار برای مقابله با تومورهای بدخیم استفاده کنند؛ به این صورت که آهن را با یک ماده تزریقی حاوی نانوکربن ترکیب کردند تا محلولی به نام CNSI-Fe تولید شود. بخش Fe در این نام به آهن اشاره دارد؛ به‌طور مشخص، آهن دوظرفیتی.
در نخستین آزمایش بالینی از این نوع که در بیمارستان‌های مختلف چین انجام شد، پزشکان این محلول را مستقیماً به محل تومورهای ۱۹ بیمار مبتلا به تومورهای پیشرفته تزریق کردند. پیگیری‌های بالینی نشان داد که رشد تومور در ۱۶ بیمار، معادل ۸۴.۲ درصد شرکت‌کنندگان، متوقف شده است. در دو نفر از این بیماران نیز کوچک‌شدن تومور مشاهده شد.
نتایج این پژوهش در اول اکتبر در مجله علمی داوری‌شده Signal Transduction and Targeted Therapy منتشر شد.
پروفسور وانگ یونگ‌شنگ، معاون اجرایی مرکز سرطان بیمارستان غرب چین و دانشکده پزشکی غرب چین، در این پژوهش نوشت: در مجموع، CNSI-Fe از نظر ایمنی عملکرد مطلوبی نشان داده و فعالیت ضدتوموری امیدوارکننده‌ای داشته است.
وانگ این کارآزمایی بالینی فاز اول را با مسئولیت محقق اصلی در سه بیمارستان واقع در استان‌های سیچوان، هوبی و شاندونگ به پایان رساند.
اکنون یک کارآزمایی بالینی فاز دوم در ۱۰ بیمارستان برتر چین در حال انجام است تا ایمنی و اثربخشی این روش درمانی در ۵۲ بیمار ارزیابی شود.
سازوکار اثرگذاری آهن بر سلول‌های سرطانی
در مرحله نخست آزمایش، دانشمندان یک فرآورده تزریقی نانوکربن بلوری را که استفاده بالینی آن تأیید شده بود، با سولفات آهن دوظرفیتی ترکیب کردند تا محلول CNSI-Fe را تهیه کنند. این محلول پس از آماده‌سازی، به مدت شش ساعت پایدار باقی ماند و غلظت آهن در سرم خون، ظرف نیم ساعت پس از تزریق، به اوج خود رسید.
آهن به‌طور خاص سلول‌های توموری را هدف قرار می‌دهد و در مقایسه با آن‌ها آسیب نسبتاً کمتری به سلول‌های طبیعی وارد می‌کند. علت این تفاوت آن است که سلول‌های طبیعی از سامانه‌های آنتی‌اکسیدانی، مانند گلوتاتیون، برخوردارند که می‌توانند آسیب واردشده به غشای سلولی را ترمیم کنند.
اما در محیط تومور، رادیکال‌های آزادی که در اثر حضور آهن تولید می‌شوند، به غشای سلول‌های سرطانی آسیب می‌زنند و به تخریب آن کمک می‌کنند؛ فرایندی که در این گزارش به زنگ‌زدگی غشای سلولی تشبیه شده است.
در آزمایش‌های قبلی روی حیوانات، نشان داده شده بود که تزریق CNSI-Fe می‌تواند رشد تومور را در شش مدل توموری مهار کند؛ از جمله مدل‌های سرطان روده بزرگ، سرطان پستان و سرطان لوزالمعده.
آزمایش روی بیماران مبتلا به سرطان‌های پیشرفته
۱۹ بیماری که در کارآزمایی فاز اول شرکت کردند، به انواع مختلفی از تومورها مبتلا بودند؛ از جمله سارکوم، سرطان سر و گردن، سرطان لوزالمعده، سرطان ریه از نوع سلول‌های غیرکوچک، سرطان تخمدان، سرطان پستان و سرطان فرج.
از میان این افراد، ۱۶ نفر به تومورهای متاستاتیک مرحله چهارم مبتلا بودند؛ وضعیتی که در آن سرطان به بخش‌های دیگری از بدن گسترش یافته است و معمولاً در گروه بیماری‌های پیشرفته قرار می‌گیرد. تمام بیماران پیش‌تر دست‌کم دو خط درمان سیستمیک دریافت کرده بودند. این درمان‌ها شامل شیمی‌درمانی، پرتودرمانی و ایمنی‌درمانی می‌شدند.
پزشکان دوزهای متفاوتی از CNSI-Fe را مستقیماً به محل تومور تزریق کردند و سپس پاسخ تومورهای هدف و ضایعات سرطانی دوردست را بررسی کردند. نتایج آزمایش نشان داد که در مجموع بیماران، نرخ پاسخ عینی یا کوچک‌شدن تومورها ۱۰.۵ درصد و نرخ کنترل بیماری ۸۴.۲ درصد بود.
نرخ پاسخ عینی، میزان بیمارانی را نشان می‌دهد که تومورهای آن‌ها بر اساس معیارهای ارزیابی بالینی به‌طور معناداری کوچک شده‌اند. در مقابل، نرخ کنترل بیماری علاوه بر کوچک‌شدن تومور، مواردی را نیز در بر می‌گیرد که بیماری در آن‌ها بدون پیشرفت باقی مانده است.
اثر درمان بر تومورهایی که مستقیماً تزریق را دریافت کرده بودند، از اثر آن بر مجموع ضایعات سرطانی در سراسر بدن بیشتر بود.
عوارض جانبی و ایمنی روش جدید
در این کارآزمایی بالینی، شایع‌ترین عوارض جانبی شامل درد در محل تزریق، با میزان بروز ۸۹.۵ درصد، و فشار خون بالا، با میزان بروز ۵۲.۶ درصد، بود. همچنین یک بیمار به دلیل بروز واکنش حساسیتی از ادامه شرکت در آزمایش انصراف داد.
با این حال، در این مطالعه عوارض شدید خونی، آسیب‌های کبدی و کلیوی یا برخی دیگر از عوارض جانبی رایج در درمان‌های ضدتوموری مشاهده نشد.
وانگ در پایان مقاله نوشت: در این مطالعه، نتایج نخستین کارآزمایی فاز اول از نوع خود را ارائه می‌کنیم که با هدف ارزیابی ظرفیت CNSI-Fe، به‌عنوان عاملی القاکننده فروپتوز، برای درمان بیماران مبتلا به تومورهای جامد مقاوم به درمان انجام شده است. اگرچه بیش از ۲۰ گروه از این عوامل در مطالعات پیش‌بالینی بررسی شده‌اند، CNSI-Fe نخستین موردی است که به مرحله کاربرد بالینی رسیده است.
فروپتوز نوعی مرگ سلولی تنظیم‌شده است که در آن تجمع آهن و آسیب اکسیداتیو به چربی‌های غشای سلولی نقش محوری دارند.
او افزود: تزریق داخل‌توموری CNSI-Fe برای درمان تومورهای جامدی که به فروپتوز حساس هستند، مؤثر است؛ اما این مطالعه تک‌گروهی محدودیت‌هایی دارد و لازم است این روش در کارآزمایی‌های تصادفی‌سازی‌شده فاز دوم و سوم، بیشتر ارزیابی شود.
منبع: scmp
