به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، در ماه ژانویه فهرست قیمتها این بازار را بیشتر شبیه مراکز فروش کالاهای لوکس کرده بود تا یک بازار قطعات ساده و معمولی کامپیوتری. یک جفت حافظه رم ۳۲ گیگابایتی ۶۰۰۰ مگاهرتزی DDR5 به مبلغ ۶۸۷۸ یوآن (۹۹۰ دلار) فروخته میشد که تقریبا پنج برابر قیمت ماه سپتامبر ۲۰۲۵ بود.
یکی از فروشندگان میگفت که در طول بیش از ۱۰ سال فعالیتش در این حوزه، چنین افزایش قیمت شدیدی را ندیده است.
عامل اصلی رشد ناگهانی قیمتها چیزی نیست جز سرمایهگذاریهای عظیم جهانی در بخش هوش مصنوعی. سه تولیدکننده بزرگ یا «سه غول» حافظه شامل سامسونگ الکترونیکس، اسکی هاینیکس و میکرون تکنولوژی مشغول تغییر کاربری خطوط تولیدشان هستند تا بتوانند تقاضای سیریناپذیر بازار برای تراشههای حافظه با حاشیه سود بالاتر (که در مراکز داده هوش مصنوعی به کار میروند) را تامین کنند. تمرکز این شرکتها بر افزایش تولید تراشههای حافظه پیشرفته از نوع با پهنای باند بالا (HBM) و حافظه تصادفی پویا (DRAM)، سبب کاهش تولید و عرضه تراشههای سادهتر مورد استفاده در رایانههای شخصی، تلفنهای هوشمند و سایر تجهیزات مشابه شده است.
ولی افزایش سرسامآور قیمتها که برای خریداران دردناک است، میتواند برای تولیدکنندگان چینی حافظه – به رهبری چانگشین مموری تکنولوژیز (CXMT) و یانگتسه مموری تکنولوژیز (YMTC) – بهترین فرصت (و البته فرصتی پرریسک) برای به دست آوردن سهم بیشتری از بازار جهانی باشد.
بازار حافظه آنقدر بیثبات شده که در هواکیانگبی، برچسبهای قیمت هر چند ساعت عوض میشوند. یکی دیگر از فروشندگان میگوید صدور پیشفاکتور برای مشتریان را متوقف کرده است، چون قیمتها دو یا سه بار در روز تغییر میکنند.
طبق پیشبینی کارشناسان، انتظار میرود قیمت تراشههای حافظه در سطح جهان طی سهماهه اول امسال ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یابد و سپس در سهماهه دوم نیز ۲۰ درصد دیگر بالا برود. تحلیلگران مورگان استنلی هم معتقدند که قیمتهای بالا تا سال ۲۰۲۷ تداوم خواهد داشت.
کمبود در بازار آنقدر شدت یافته که طبق گزارشها، اسکی هاینیکس تا ماه اکتبر سال قبل، کل ظرفیت تولید تراشههای HBM و DRAM پیشرفته خود برای سال ۲۰۲۶ را به مشتریان اصلی فروخته است. همچنین بر اساس گزارش رسانههای کرهای، سامسونگ الکترونیکس قیمت عرضه (supply price) فلشهای نند (NAND) را برای سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ بیش از ۱۰۰ درصد افزایش داده است.
بانک آو امریکا هم در گزارش خود شرایط امسال را ابرچرخهای (super cycle) شبیه به رونق دهه ۱۹۹۰ دانسته و پیشبینی میکند که درآمد جهانی بخش DRAM در مقایسه با سال قبل ۵۱ درصد افزایش یابد و بازار HBM نیز احتمالا با رشد ۵۸ درصدی نسبت به سال گذشته، به ۶/۵۴ میلیارد دلار برسد.
در همین حال تجار شهر شنژن به مشتریانی که بودجه محدودی دارند، جایگزینهای داخلی را پیشنهاد میدهند. مدیر یک شرکت در هواکیانگبی میگوید حدود نیمی از مشتریانش تصمیم گرفتهاند که حداقل برای درصدی از نیازهای خود، از تراشههای حافظه داخلی استفاده کنند.
البته به گفته او قیمت برندهای داخلی مانند CXMT هم در حال افزایش است، به طوری که تراشههای بومی چینی در مقایسه با محصولات سه غول بازار حافظه جهان، تنها حدود ۲۰۰ تا ۳۰۰ یوآن ارزانتر هستند.
شرکت CXMT که بزرگترین تولیدکننده DRAM در چین محسوب میشود، به رقیبی سرسخت برای سایر سازندگان این نوع حافظه تبدیل گردیده است.
این شرکت که در سال ۲۰۱۶ تاسیس شده، سال گذشته توانست ۴ درصد از سهم بازار DRAM جهان را به خود اختصاص دهد و به چهارمین بازیگر بزرگ این بخش تبدیل شود، اگر چه هنوز از نظر سهم بازار فاصله زیادی با سه شرکت برتر دنیا یا همان سه غول مذکور دارد.
CXMT با سرعت فوقالعادهای در حال پیشرفت است و محصولات جدیدش با برترین شرکتها رقابت میکنند، و برنامهای «تهاجمی» هم برای افزایش هزینههای سرمایهای خود دارد تا میزان تولیدش را بالا ببرد.
حافظه DDR5 SDRAM جدید شرکت CXMT که در ماه نوامبر رونمایی شد و برای سرورها و «پشتههای» هوش مصنوعی پیشرفته (AI stacks) طراحی شده است، چشمانداز بلندپروازانه مد نظر این شرکت برای قرار گرفتن در کنار سامسونگ و اسکی هاینیکس در بازار پیشرفتهترین انواع حافظه را نشان میدهد.
شرکت CXMT هماکنون سه کارخانه تولید ویفر ۱۲ اینچی در هفئی و پکن دارد و بهشدت مشغول گسترش ظرفیت تولید تراشههای پیشرفته نیز هست، به طوری که طبق برنامهریزیها قرار است ظرفیت ماهانه تولید DRAM آن که در ابتدای سال ۲۰۲۵ معادل ۲۰۰ هزار ویفر بود، تا پایان سال ۲۰۲۶ به ۳۳۰ هزار ویفر برسد.
YMTC هم که بزرگترین تولیدکننده فلش NAND در چین به شمار میرود، برنامههای جاهطلبانه مشابهی دارد. این شرکت در اواخر سال ۲۰۲۵ پروژه ساخت سومین کارخانهاش را که با هزینه ۷۲/۲۰ میلیارد یوآن احداث خواهد شد کلید زد، و گزارشات حاکی از آن است که میخواهد فقط از تجهیزات تراشهسازی بومی استفاده کند.
با راهاندازی این کارخانه در اواخر امسال، ظرفیت کل تولید YMTC به ۳۰۰ هزار ویفر در ماه افزایش مییابد و سهم آن در بازار جهانی فلشهای NAND از ۸ درصد فعلی به ۱۵ درصد خواهد رسید.
در مجموع، دو عامل راهبرد ملی چین برای خودکفایی در فناوری و افزایش تقاضای داخلی (به دلیل رشد و رونق عظیم بازار در بخش هوش مصنوعی) سبب شدهاند که شرکتهای سازنده حافظه این کشور در حال تبدیل شدن به «بازیگرانی جدی و قابل احترام در سطح جهانی» باشند.
هم اکنون رشد و توسعه دو شرکت CXMT و YMTC، درآمدهای بادآوردهای نیز برای کل زیستبوم تولید نیمرساناهای چین به همراه میآورد. بر اساس ارزیابیها، مجموع هزینه سرمایهای این دو شرکت در سالهای ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به بیش از ۲۸ میلیارد دلار خواهد رسید که در نهایت به سود سایر شرکتهای فعال در زنجیره تامین داخلی، بهویژه تولیدکنندگان تجهیزات ساخت تراشه مانند نائورا تکنولوژی (Naura Technology Group) و ایامایسی (AMEC یا Advanced Micro-Fabrication Equipment) است.
برنامههای عرضه اولیه سهام این دو شرکت هم نشان میدهد که میخواهند نهایت بهره را از ابرچرخه حافظه ببرند.
CXMT در ماه دسامبر از برنامهاش برای فروش ۵/۲۹ میلیارد یوآن سهام خود در تابلو نوآوریهای علمی و فناورانه بورس شانگهای (Star Market) خبر داد، و بلومبرگ ماه گذشته به نقل از منابع آگاه نوشت که YMTC احتمالا در سال جاری برای عرضه اولیه سهامش به مبلغ ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد یوآن در سرزمین اصلی چین اقدام خواهد کرد.
کاهش عرضه در بازار تراشههای حافظه، باعث بهبود عملکرد بازیگران کوچکتر چینی هم شده است.
مثلا بیوین استورج (Biwin Storage) پیشبینی کرده بود که درآمدش در سال ۲۰۲۵ با رشد ۴۹ تا ۷۹ درصدی نسبت به سال قبل آن، به ۱۰ تا ۱۲ میلیارد یوآن برسد، و انتظار دارد که سود خالصش تا ۵۲۰ درصد افزایش یابد.
همچنین شرکت مونتاژ تکنولوژی (Montage Technology)، سازنده گذرگاههای حافظه که اخیرا مجوز عرضه اولیه سهام در بورس هنگ کنگ را دریافت کرده است، رشد ۵۲ تا ۶۶ درصدی سود خالص را برای سال ۲۰۲۵ پیشبینی کرده بود؛ و گیگادیوایس سمیکنداکتور (GigaDevice Semiconductor)، تامینکننده فلش NOR، انتظار افزایش ۴۶ درصدی سود خالصش را دارد.
البته افزایش قیمت حافظه برای همه خوشایند نیست. برای برندهای لوازم الکترونیکی مصرفی و بهویژه سازندگان تلفنهای هوشمند چینی، شرایط از «دشوار» به «غیر قابل تحمل» رسیده است.
شیائومی حجم فروش پیشبینی شده خود برای سال ۲۰۲۶ را ۷۰ میلیون دستگاه کاهش داده، و ترنشن، سلطان بازار آفریقا نیز هدفگذاریاش را به میزان ۴۵ میلیون دستگاه پایین آورده است.
گروه دریماسمارت (DreamSmart)، مالک برند میزو هم اخیرا عرضه تلفن هوشمند میزو ۲۲ ایر (Meizu 22 Air) را لغو کرد. مدیر ارشد بازاریابی این شرکت اوایل ماه جاری گفت که افزایش شدید قیمت حافظه از سه ماهه چهارم نه تنها بر هزینههای تولید اثر گذاشته، بلکه شوک بزرگی به برنامه تجاری ما در بخش تلفنهای هوشمند وارد کرده است.
از سوی دیگر، سایر شرکتهای فعال در زنجیره ارزش تراشه نیز با موج افزایش قیمت حافظه، تصمیم به بالا بردن قیمت محصولاتشان گرفتهاند.
سیامسمیکان (Cmsemicon)، سازنده انواع ریزکنترلگر، اواخر ژانویه اعلام کرد که به دلیل عدم تعادل شدید عرضه و تقاضا و افزایش هزینهها، قیمت ریزکنترلگرها و فلشهای NOR خود را ۱۵ تا ۵۰ درصد افزایش خواهد داد. شرکت گوکه میکروالکترونیکس (Goke Microelectronics) هم به مشتریانش اعلام کرده که از ماه ژانویه قیمت «تراشههای خام تست شده و تضمینی» (NGD) خود را ۴۰ تا ۸۰ درصد افزایش میدهد.
همچنین پیشبینی میشود که قیمتهای قراردادی (contract price) حافظههای DRAM پس از افزایش ۴۰ درصدی در سه ماهه آخر سال قبل، طی سه ماهه اول امسال نیز حداقل ۱۵ درصد دیگر افزایش پیدا کند. تحلیلگران معتقدند که رشد قیمتها در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ هم با شیب کمتری ادامه خواهد داشت.
برندهای کوچک و تولیدکنندگان ماژول حافظه معمولا موجودی DRAM کمتری دارند؛ و بعد از خالی شدن انبارهایشان در نیمه اول سال ۲۰۲۶، با فشار هزینهای شدیدتر و احتمال کاهش تولید مواجه خواهند گردید.
در آن سوی دنیا هم بحران حافظه توجه واشینگتن را به شکل بیسابقهای به خود جلب کرده است. وزیر بازرگانی ایالات متحده اخیرا تهدید کرد که بر سازندگان تراشه خارجی تعرفه اعمال خواهد شد، که نشان میدهد این بخش به محور جدیدی در رقابت ژئوپلیتیکی تبدیل شده است.
وی در مراسم کلنگزنی کارخانه ۱۰۰ میلیارد دلاری شرکت آمریکایی میکرون در نیویورک هشدار داد که تولیدکنندگان خارجی تراشههای حافظه دو گزینه دارند: یا ۱۰۰ درصد تعرفه بپردازند، و یا همینجا در آمریکا مشغول تولید شوند.
انتظار میرود این اظهارات، که بخشی از سیاست صنعتی کلی دولت ترامپ است، فشار زیادی بر غولهای کرهای – سامسونگ و اسکی هاینیکس – برای انتقال مراکز تولیدیشان به خاک آمریکا وارد کند.
اما برای پکن، تنها نتیجه بحران عرضه تراشههای حافظه و تغییر و تحولات سیاستهای واشینگتن این است که تلاش برای خودکفایی را دوچندان میکند.
در عین حال بسیاری از تاجران در هواکیانگبی این وضعیت را فرصتی برای کسب درآمد بیشتر میدانند. مثلا برخی از آنها لپتاپهای دست دوم را با قیمتهایی بالاتر از قبل میخرند تا قطعات داخلشان را بیرون آورده و بفروشند.
به قول یکی از فروشندگان این بازار، استخراج حافظه مثل استخراج طلا شده است.
ولی بعضی دیگر هیچ نکته مثبتی در اوضاع موجود نمیبینند.
یکی از بازرگانان میگوید که فروش شدیدا کم شده، چون قیمتها به نسبت بودجه مشتری خیلی زیاد است. او از شرایط غیر منطقی بازار شوکه شده و فعلا فروشش را متوقف کرده است.
وی میافزاید که «من نمیتوانم بفهمم دقیقا کدام قسمت از زنجیره تامین مشکل دارد. گردش مالی بازار خیلی پایین است، اما قیمتها کماکان سر به فلک میکشند. این بازار ناسالم است، و من واقعا نمیتوانم به سال جدید خوشبین باشم.»
منبع: scmp
