به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، این اطلاعیه که به‌طور مشترک از سوی وزارت بازرگانی و وزارت علوم و فناوری چین منتشر شده است، ممنوعیت صادرات مجموعه‌ای از فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی، برخی پلتفرم‌های فناوری مربوط به درمان‌های سلولی و ژنی و فناوری تولید انواع مشخصی از ماژول‌های سلول خورشیدی را پیشنهاد می‌کند.
در این سند همچنین ۲۶ فناوری دیگر در همین سه حوزه فهرست شده‌اند که مشمول محدودیت‌های جدید صادراتی خواهند شد.
اقدامات مربوط به هوش مصنوعی ۲۳ حوزه را دربرمی‌گیرد؛ از جمله مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی، عامل‌های هوشمند و خوشه‌های محاسباتی. با این حال، در اطلاعیه تصریح شده است که محدودیت‌ها شامل فناوری‌هایی که پیش‌تر در دسترس عموم قرار گرفته‌اند، مانند سامانه‌های متن‌باز یا فناوری‌های منتشرشده در مقالات علمی، نخواهد شد.
دولت چین یک دوره یک‌ماهه برای دریافت نظرات عمومی درباره این پیش‌نویس آغاز خواهد کرد.
هدف، ایمن و قابل‌کنترل نگه‌داشتن هوش مصنوعی است
وزارت بازرگانی چین در بیانیه‌ای اعلام کرد که هدف از محدودیت‌های جدید، اطمینان از ایمن و قابل‌کنترل ماندن فناوری هوش مصنوعی است.
این وزارتخانه افزود فناوری‌های فهرست‌شده، از جمله مدل‌های هوش مصنوعی مورد استفاده برای کدنویسی مخرب، ممکن است برای حمله به سامانه‌های حساس به کار گرفته شوند. زیرساخت‌های حیاتی محاسباتی کشور، تأسیسات دفاعی و نظامی و کارکردهای اصلی دولت از جمله اهداف احتمالی چنین حملاتی هستند. این فناوری‌ها همچنین می‌توانند برای دور زدن سازوکارهای دفاعی امنیت ملی مورد استفاده قرار گیرند.
در این بیانیه آمده است: اگر این فناوری‌ها به دست بازیگران غیردولتی یا عوامل مخرب بیافتند، می‌توانند تهدیدی جدی برای امنیت ملی و امنیت مشترک جهانی ایجاد کنند.
وزارت بازرگانی چین همچنین تأکید کرد: دولت چین در حال اعمال مدیریت ضروری بر این فناوری‌هاست تا پایه‌ای مستحکم برای امنیت ایجاد کند، از سوءاستفاده و بهره‌برداری مخرب جلوگیری کند، اطمینان یابد که هوش مصنوعی به‌طور کامل تحت کنترل انسان باقی می‌ماند و حکمرانی بین‌المللی هوش مصنوعی را پیش ببرد.
این وزارتخانه در عین حال تأکید کرد که «اکثریت قریب به اتفاق» فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی همچنان امکان صادرات خواهند داشت.
چه زمانی شرکت‌های چینی باید صادرات فناوری را ثبت کنند؟
بر اساس این اطلاعیه، شرکت‌ها و نهادهای مشمول مقررات باید پیش از صادرات فناوری، در چهار وضعیت مشخص موضوع را نزد مقام‌های مسئول ثبت کنند:
- انتقال مالکیت یک فناوری به اشخاص یا نهادهای خارج از چین؛
- اعطای مجوز استفاده از فناوری در خارج از کشور؛
- واگذاری کنترل یک شرکت مالک فناوری به یک نهاد خارجی؛
- سایر مواردی که وزارت بازرگانی ثبت آن‌ها را الزامی اعلام کند.
هونگ جیایانگ، شریک مدیریتی مؤسسه حقوقی آمریکایی «جوینت‌وین پارتنرز» که در زمینه رعایت مقررات تجاری فعالیت می‌کند، گفت مقررات پیشنهادی ممکن است «تعهدی نسبتاً سنگین برای بررسی و رعایت الزامات قانونی» بر دوش شرکت‌های چینی بگذارد که قصد گسترش فعالیت‌های خود در خارج از کشور را دارند.
بر اساس این سند، مدل‌های هوش مصنوعی با دست‌کم ۲ تریلیون پارامتر، مدل‌هایی با عملکرد پیشرو در سطح جهان یا مدل‌هایی با توان محاسباتی حداقل ۱۰۰ میلیون اگزافلاپس ممکن است مشمول کنترل‌های صادراتی شوند.
هونگ گفت با توجه به شرایط فعلی بازار، تعداد بسیار اندکی از شرکت‌ها این معیارها را برآورده می‌کنند. با این حال، او هشدار داد که نهادهای نظارتی معمولاً مفهوم «صادرات فناوری» را به‌صورت گسترده تفسیر می‌کنند.
به گفته او، این رویکرد به آن معناست که حتی فراهم کردن دسترسی به فناوری از خارج از چین نیز ممکن است در حکم صادرات فناوری تلقی شود؛ موضوعی که می‌تواند تأثیر قابل‌توجهی بر شرکت‌های چینی فعال در بازارهای خارجی داشته باشد.
زیست‌فناوری؛ ایجاد موانع امنیت زیستی در کنار همکاری‌های بین‌المللی
وزارت بازرگانی چین برای توضیح ضرورت محدودیت‌های صادراتی در حوزه زیست‌فناوری و انرژی خورشیدی، دلایل متفاوتی مطرح کرد.
بر اساس این پیش‌نویس، محدودیت‌های زیست‌فناوری با هدف ایجاد موانع حفاظتی در حوزه امنیت زیستی و تضمین همکاری بین‌المللی منظم در زمینه فناوری‌های زیست‌پزشکی چین طراحی شده‌اند.
در عین حال، دولت چین اعلام کرده است که برای امکان‌پذیر کردن پروژه‌های مهم همکاری بین‌المللی، مجوزهای ویژه صادر خواهد کرد یا از این پروژه‌ها حمایت خواهد کرد.
این رویکرد نشان می‌دهد که هدف اعلام‌شده پکن، صرفاً متوقف کردن تبادل فناوری نیست، بلکه می‌خواهد نحوه انتقال فناوری‌های حساس زیستی را تحت نظارت بیشتری قرار دهد.
فناوری خورشیدی؛ نگرانی‌های امنیتی در کنار توسعه انرژی سبز
در حوزه انرژی خورشیدی فتوولتائیک (PV)، نگرانی‌های اصلی به امنیت ملی مربوط می‌شود؛ زیرا استفاده از این فناوری‌ها در حوزه‌های راهبردی مانند هوافضا، صنایع دفاعی و تجهیزات بدون سرنشین رو به افزایش است.
بر اساس این اطلاعیه، اقدامات پیشنهادی همچنین با هدف تقویت مقررات صادرات فناوری‌های کلیدی این صنعت طراحی شده‌اند. دامنه این مقررات ممکن است علاوه بر فناوری‌های اصلی، حوزه‌های مرتبطی مانند فناوری تولید و نگهداری تجهیزات را نیز دربرگیرد.
با این حال، وزارت بازرگانی چین تأکید کرد که محدودیت‌های پیشنهادی مانع ادامه اشتراک‌گذاری فناوری‌های سبز نخواهند شد. این پیش‌نویس تنها فناوری‌های فتوولتائیک را شامل می‌شود که معیارها و آستانه‌های مشخصی را برآورده کنند.
این وزارتخانه اعلام کرد: در اصل، سایر تجهیزات فتوولتائیک که در این اطلاعیه فهرست نشده‌اند، مشمول الزامات آن نخواهند بود.
تشدید رقابت فناوری چین و آمریکا
احتمال تشدید کنترل‌های صادراتی چین در شرایطی مطرح شده است که رقابت فناوری میان پکن و واشنگتن شدت گرفته و هر دو کشور درباره تبادل فناوری‌های مرتبط با هوش مصنوعی و سایر حوزه‌های راهبردی حساسیت بیشتری نشان می‌دهند.
چندی پیش واشنگتن اعلام کرد شرکت مادر مجموعه «پلاگ اند پلی تک سنتر» را به دلیل گزارش نکردن یک سرمایه‌گذاری در یک شرکت رباتیک چینی جریمه کرده است. این نخستین جریمه آمریکا بر اساس مقررات مربوط به سرمایه‌گذاری خارجی شرکت‌های آمریکایی در فناوری‌های حساس بود.
پکن و واشنگتن پس از نشست ماه گذشته شی جین‌پینگ، رئیس‌جمهور چین، و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، توافق کردند یک کانال دوجانبه برای رسیدگی به حوادث مرتبط با هوش مصنوعی ایجاد کنند و گفت‌وگوهایی درباره این فناوری آغاز کنند.
با این حال، ترامپ بعداً اعلام کرد که تمایلی به همکاری با چین در زمینه ایمنی هوش مصنوعی ندارد.
روزنامه ساوت چاینا مورنینگ پست چندی پیش گزارش داد که تیم‌های فنی دو کشور در تلاش‌اند همکاری در حوزه هوش مصنوعی را به یکی از دستاوردهای احتمالی دیدار حضوری بعدی دو رئیس‌جمهور تبدیل کنند؛ دیداری که قرار است ماه آینده در حاشیه نشست همکاری اقتصادی آسیا و اقیانوسیه(APEC) در شنژن برگزار شود.
تأکید شی جین‌پینگ و لی چیانگ بر توسعه هوش مصنوعی
در همین حال، شی جین‌پینگ و لی چیانگ، نخست‌وزیر چین، اظهاراتی درباره صنعت هوش مصنوعی مطرح کردند. شی در جریان سفر به منطقه خودمختار مغولستان داخلی در شمال چین، بر اهمیت شبکه ملی توان محاسباتی تأکید کرد. لی نیز در نشست شورای دولتی خواستار گسترش کاربردهای هوش مصنوعی شد.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شوند که چین هم‌زمان در پی توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی و کنترل انتقال فناوری‌هایی است که آن‌ها را برای امنیت ملی و منافع راهبردی خود حساس می‌داند.
کنترل صادرات چگونه بر شرکت‌های چینی تأثیر می‌گذارد؟
هونگ جیایانگ هشدار داد که تفسیر گسترده از مفهوم صادرات فناوری می‌تواند شرکت‌های چینی را هنگام گسترش فعالیت‌های بین‌المللی با موانع حقوقی و اجرایی بیشتری روبه‌رو کند.
او توضیح داد که اگر دسترسی یک نهاد خارجی به فناوری، حتی بدون انتقال فیزیکی آن، صادرات محسوب شود، شرکت‌ها ممکن است ناچار شوند طیف وسیع‌تری از فعالیت‌های فرامرزی خود را ثبت و بررسی کنند.
هرچند در شرایط فعلی تنها شمار اندکی از مدل‌های هوش مصنوعی احتمالاً معیارهای فنی تعیین‌شده را برآورده می‌کنند، دامنه نهایی تأثیر مقررات به نحوه تفسیر و اجرای آن‌ها از سوی نهادهای نظارتی بستگی خواهد داشت.
در مجموع، پیش‌نویس جدید نشان می‌دهد که چین در پی ایجاد توازن میان توسعه فناوری، همکاری‌های بین‌المللی و کنترل صادرات در حوزه‌های راهبردی است؛ حوزه‌هایی که هم‌زمان با تشدید رقابت فناوری با آمریکا، اهمیت فزاینده‌ای برای امنیت ملی و جایگاه اقتصادی این کشور پیدا کرده‌اند.
منبع: scmp
