سال ۲۰۲۵ قرار بود نقطه عطفی برای شرکت چینی کوماک (Comac) سازنده هواپیماهای مسافربری باشد. این شرکت با ثبت بیش از ۱۰۰۰ سفارش برای هواپیمای سی۹۱۹ (C919)، وعده داده بود تولید را افزایش دهد و پاسخی داخلی به رده پرتقاضای هواپیماهای تکراهرو ارائه کند. مدیران در مارس ۲۰۲۵ اعلام کردند تا پایان سال ۷۵ فروند تحویل خواهند داد؛ عددی که از هدف اولیه ۵۰ فروند بالاتر بود.
اما تا سپتامبر ۲۰۲۵ هدف سالانه به ۲۵ فروند کاهش یافت و در نهایت، بنا بر گزارش ۲۴ دسامبر بلومبرگ، تنها ۱۳ فروند تحویل شد. این عقبماندگی، آسیبپذیری مرکزی برنامه را آشکار کرد: وابستگی به موتورهای ساخت غرب. وقفه در تامین قطعات، از جمله موتورهایی که اوایل سال به مدت دو ماه مشمول ممنوعیت صادرات شدند، بهعنوان یکی از دلایل اصلی افت تولید مطرح شد.
کاهش وابستگی خارجی و تثبیت حاکمیت صنعتی
همین تجربه توضیح میدهد چرا از سال ۲۰۱۶، توسعه موتور جت تجاری بومی با شتاب دنبال میشود؛ تلاشی برای رهایی از وابستگی خارجی و تقویت حاکمیت صنعتی در هوافضا. در این مسیر، موتور CJ-1000A که توسط شرکت دولتی ایرو انجین (Aero Engine Corporation of China) توسعه یافته، به نقطه حساسی رسیده است.
گزارشها حاکی است این موتور پس از بیش از دو سال پروازهای آزمایشی، در آستانه تکمیل گواهی صلاحیت پروازی قرار دارد؛ مجوزی که پیشنیاز استفاده تجاری در پروازهای مسافربری است. اخذ تایید از مرجع هوانوردی غیرنظامی، مسیر نصب این موتوربر روی سی۹۱۹ را هموار میکند.
پایان وابستگی به موتورهای آمریکایی–اروپایی
در صورت عملیاتی شدن، CJ-1000A جایگزین موتورهای لیپ-۱سی (LEAP-1C) میشود که هماکنون سی۹۱۹ را به پرواز درمیآورند. این موتورها توسط شرکت سیافام اینترنشنال (CFM International) تامین میشوند که حاصل سرمایهگذاری مشترک میان جیای (GE Aerospace) از آمریکا و سافران (Safran Aircraft Engines) از فرانسه است.
توسعه موتور بومی در برنامه پنجساله چهاردهم (۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵) بهعنوان هدف راهبردی آمده است. تجربههای گذشته نیز انگیزه را تقویت کردهاند. در سال۲۰۲۰، پروژه هواپیمای توربوپراپ منطقهای شیآن امای۷۰۰ (Xi’an MA700) پس از خودداری کانادا از صدور مجوز صادرات موتور پرت اند ویتنی (Pratt & Whitney) عملا متوقف شد. در مه ۲۰۲۵ نیز دولت وقت آمریکا فروش موتورهای لیپ-۱سی به چین را در اوج تنشهای تجاری معلق کرد؛ هرچند این ممنوعیت در ژوئیه ۲۰۲۵ رفع شد، اثرات آن با وجود انباشت موجودی قطعات همچنان احساس میشد.
منبع: straitstimes
