به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، گزارش مشورتی «آینده غذای چین» که توسط مؤسسه Systemiq تهیه شده، هشدار میدهد چین آماده است زنجیرههای تأمین جهانی کالاهای کشاورزی را بازآرایی کند.
این گزارش میگوید چین در آستانه بهکارگیری همان الگوی سیاست صنعتی در حوزه کشاورزی است که این کشور را در بخشهایی چون خودرو، باتری، عناصر خاکی کمیاب، انرژی خورشیدی و بادی، نیمهرساناها و هوش مصنوعی به قدرت مسلط تولیدی تبدیل کرد.
توانایی پکن در هماهنگسازی سیاستها، مقیاسدهی تولید و بسیج سرمایه با سرعتی بیسابقه، محرک توسعه طیف گستردهای از فناوریهای مرتبط با غذا خواهد بود که هدف آنها تضمین امنیت غذایی و کاهش وابستگی به واردات است.
این فناوریها شامل زیستشناسی سنتزی، منابع جدید پروتئینی، محصولات کشاورزی مهندسی ژنتیکشده، توسعه بذر و مواد اولیه حاصل از تخمیر هستند؛ حوزههایی که همگی حول خوشههای نوآوری داخلی جدید شکل میگیرند.
گزارش پیشبینی میکند چین وابستگی خود به واردات سویا را کاهش دهد، کیفیت اراضی کشاورزی را بهبود بخشد، آبزیپروری را توسعه دهد، مزارع عمودی دامداری ایجاد کند و زیرساختهای یکپارچه بخش کشاورزی را گسترش دهد.
در این گزارش هشدار داده شده است: «کشورهای تولیدکنندهای که برای صادرات سویا، گوشت گاو و لبنیات به چین وابستهاند، باید از هماکنون روابط بازار جایگزین ایجاد کنند.» این هشدار بهویژه متوجه ایالات متحده، برزیل و نیوزلند است؛ هرچند اینکه این کشورها برای جایگزینی چنین بازار بزرگی به کجا روی خواهند آورد، همچنان پرسشی بیپاسخ است.
امنیت غذایی از سال ۱۹۴۹ در مرکز سیاستگذاری ملی چین قرار داشته است. در آن زمان، نبرد اصلی علیه فقر شدید بود.
از سال ۱۹۸۲، این اولویت اساسی هر سال در «سند شماره ۱» منعکس شده است؛ نخستین سند سیاستی که دولت چین سالیانه منتشر میکند و بهطور سنتی بر کشاورزی، توسعه روستایی و کشاورزان تمرکز دارد.
ضرورت امنیت غذایی اکنون دوباره برجسته شده است؛ نه بهعنوان بخشی از کشمکش ژئوپلیتیکی که قرار است در نشست شی-ترامپ در پکن مشاهده شود، بلکه در واکنش به نگرانی فزاینده درباره امنیت غذایی و احساس آسیب پذیری شدید است که با وجود موفقیت چشمگیر چین در خارج کردن صدها میلیون روستایی از فقر وجود دارد.
این احساس آسیب پذیری ریشه در واقعیتهای جمعیتی دارد: ۱۵ درصد جمعیت جهان باید خود را تنها با ۸ درصد از زمینهای قابل کشت جهان تغذیه کند.
این وضعیت با شهرنشینی شتابان، کمبود شدید آب، آلودگی و تغییرات اقلیمی تشدید شده است. اختلالات زنجیرههای تأمین جهانی در دوران کووید-۱۹ و جنگ تعرفهای ترامپ نیز احساس ناامنی را تشدید و ضرورت «کاهش ریسک» را تقویت کردهاند.
رهبران چین در حالی که کشور را از فقر مزمن دور کردند، یکی از بزرگترین تحولات رژیم غذایی در تاریخ بشر را نیز رقم زدند. ۱.۴ میلیارد نفر جمعیت چین از رژیمهای غذایی مبتنی بر ریشههای نشاستهای و حبوبات به سمت پروتئین حیوانی، غذاهای فرآوریشده و محصولات آماده حرکت کردهاند.
در این فرآیند، چین با فاصله زیاد به بزرگترین تولیدکننده غذای جهان تبدیل شد، ۷.۵ میلیارد تن در سال ۲۰۲۲، در مقایسه با حدود ۴.۵ میلیارد تن هندِ رتبه دوم. اما همزمان، این کشور از خودکفایی فاصله گرفت و به بزرگترین واردکننده غذای جهان تبدیل شد.
با وجود ثبت مازاد تجاری بیسابقه، کسری واردات چین در حوزه کالاهای کشاورزی در سال ۲۰۲۴ به ۱۲۴.۵ میلیارد دلار رسید.
تا سال ۲۰۰۲، چین عمدتاً در غذا خودکفا بود، اما از ۲۰۰۳ به بعد، همزمان با متنوعتر و پروتئینمحورتر شدن رژیم غذایی، وابستگی آن به واردات افزایش یافت.
امروز، چین بزرگترین مصرفکننده گوشت و ماهی در جهان است و بیش از ۲۵ درصد تقاضای جهانی را به خود اختصاص میدهد.
این کشور برای تأمین حدود ۳۰ درصد نیاز غذایی خود به واردات متکی است و این رقم تا سال ۲۰۳۰ ممکن است به ۴۰ درصد برسد.
اگرچه چین همچنان تا حد زیادی در غلات خودکفا است، اما بیش از ۸۴ درصد سویای مورد نیاز، ۶۷ درصد روغنها و مغزها، و نزدیک به ۲۵ درصد گوشت گاو خود را وارد میکند.
با وجود در اختیار داشتن بزرگترین ذخایر غذایی جهان، چین نسبت به کسری فزاینده تجاری در مواد غذایی و نیز کودها و آفتکشهای مورد نیاز برای حفظ بازده تولید، حساسیت شدیدی دارد.
چین یک نظام غذایی کاملاً جدید برای یکششم بشریت ایجاد کرده است، اما این دستاورد به بهای از دست رفتن خودکفایی تمام شده است.
این آسیبپذیری از زمان به قدرت رسیدن شی جینپینگ ذهن او را مشغول کرده، زیرا واردات از یک نقش ضربهگیر به ستون اصلی نظام غذایی کشور تبدیل شده است.
او در سخنرانی معروفی در دسامبر ۲۰۱۳ هشدار داد: «کاسه برنج مردم چین باید محکم در دستان خودمان باشد. کاسههای برنج ما باید عمدتاً با محصولات چینی پر شوند.»
بخش عمده تولید چین با هدف تضمین امنیت غذایی انجام میشود، اما اندازه اقتصاد این کشور چنان عظیم است که حتی نوسانات کوچک در مازاد یا کمبود تولید، امواج بزرگی در تجارت بینالمللی غذا ایجاد میکند.
گزارش Systemiq تصریح میکند چین دلایل موجهی برای تلاش جهت خودکفایی غذایی دارد، اما هرچه در این مسیر موفقتر شود، پیامدها برای کشورهایی که به صادرات کشاورزی وابستهاند، چشمگیرتر خواهد بود.
این گزارش پیشبینی میکند چین تا سال ۲۰۴۰ در حوزه طیور، لبنیات، تخممرغ و محصولات آبزیپروری به مازاد تولید برسد و رواج «گوشتهای کشتشده» در دهه ۲۰۴۰ تقاضای وارداتی برای گوشت خوک و گاو را کاهش دهد.
پیامدهای این تحول برای صادرکنندگان بزرگ غذایی جهان روشن است. همانطور که خودروسازان آلمانی از ظهور سریع و رقابتپذیر صنعت خودروهای برقی چین نگران شدهاند، سرنوشت مشابهی میتواند در انتظار صادرکنندگان پیشرو مواد غذایی باشد.
منبع: scmp
