رقابت هوش مصنوعی نیز بهتدریج از یک رقابت صرفاً فناورانه فراتر رفته و به بخشی از رقابت بر سر نظم بینالمللی تبدیل شده است. آمریکا با گسترش چارچوب «Pax Silica» بهدنبال ایجاد زنجیرههای تأمین امن در حوزههایی مانند تراشه و هوش مصنوعی است؛ در مقابل، چین از تأسیس «سازمان جهانی همکاری هوش مصنوعی» با مشارکت ۲۹ کشور، بهویژه کشورهای جنوب جهانی، حمایت میکند.
به گزارش ساوت چاینا مورنینگ پست، شاخص جهانی نوآوری هوش مصنوعی ۲۰۲۶ فاصله قابل توجه دو قدرت نخست با سایر کشورها را نشان میدهد. آمریکا با امتیاز ۷۸.۴۴ در رتبه نخست و چین با ۶۰.۴۹ در جایگاه دوم قرار دارند، در حالی که بریتانیا با ۳۹.۹۹ امتیاز سوم است. گزارش شاخص هوش مصنوعی استنفورد نیز نشان میدهد که آمریکا در سال گذشته ۵۹ مدل برجسته هوش مصنوعی و چین ۳۵ مدل توسعه دادهاند، در حالی که سهم اروپا تنها دو مدل بوده است.
در چنین شرایطی، پکن تلاش میکند مدلهای متنباز هوش مصنوعی چین را بهعنوان ابزاری برای کاهش وابستگی اروپا به فناوری آمریکا معرفی کند. مقامهای چینی، مدلهایی مانند دیپسیک را «کالاهای عمومی جهانی» توصیف کرده و معتقدند توانمندی چین در هوش مصنوعی متنباز میتواند با مزیتهای اروپا در پژوهشهای بنیادی و تنظیمگری ترکیب شود. برخی شرکتهای اروپایی از جمله زیمنس نیز برای افزایش انعطافپذیری و کاهش هزینهها استفاده از مدلهایی مانند دیپسیک و Z.ai را آغاز کردهاند.
از نگاه پکن، همکاری با اروپا همچنین میتواند مانع از شکلگیری یک ساختار کاملاً دوقطبی میان چین و آمریکا شود. چین ترجیح میدهد به جای مواجهه مستقیم و انحصاری با واشنگتن، ساختاری متوازنتر و سهجانبه شکل گیرد که اروپا نیز در آن از استقلال فناورانه بیشتری برخوردار باشد.
با این حال، مدلهای متنباز چینی بهتنهایی نمیتوانند اروپا را به قطب سوم هوش مصنوعی تبدیل کنند. تحقق چنین جایگاهی مستلزم برخورداری از مجموعه کاملی از ظرفیتها شامل تراشه، زیرساخت ابری، نرمافزار، سرمایه، انرژی، توان محاسباتی و استانداردهای فنی است. وابستگی بالای اروپا به زیرساختهای ابری آمریکا یکی از مهمترین موانع در این مسیر محسوب میشود.
در مقابل، اروپا همچنان اهرمهای مهمی در اختیار دارد؛ از جمله توانمندیهای صنعتی پیشرفته مانند تجهیزات ساخت نیمهرساناهای شرکت ASML و مجموعههای داده تخصصی در حوزههایی مانند سلامت، تولید، انرژی و هوافضا. این ظرفیتها میتوانند قدرت چانهزنی اروپا را در تعامل با هر دو قطب افزایش دهند.
در مجموع، پیشنهاد چین برای استفاده از اکوسیستم متنباز میتواند فضای بیشتری برای استقلال عمل اروپا ایجاد کند، اما برای شکلگیری یک G3 واقعی کافی نیست. بدون افزایش سریع سرمایهگذاری اروپا در زیرساخت محاسباتی، سرمایه و مقیاس صنعتی، ساختار جهانی هوش مصنوعی همچنان عمدتاً دوقطبی و تحت سلطه آمریکا و چین باقی خواهد ماند.
منبع: scmp
