چین بهطور جدی در حال توسعه سامانههایی است که از آنها با عنوان ابررایانههای فضایی یاد میشود؛ زیرساختهایی که امکان اجرای پردازشهای سنگین هوش مصنوعی را مستقیما در مدار پایین زمین فراهم میکنند. این رویکرد، فصل تازهای در تاریخ رایانش پیشرفته بهشمار میرود و میتواند شکل آینده مراکز داده را تغییر دهد.
مرکز داده هوش مصنوعی در مدار
در موسسه فناوری محاسبات (Institute of Computing Technology) وابسته به آکادمی علوم چین (Chinese Academy of Sciences) در پکن، پژوهشگران در حال کار روی ایجاد یک مرکز داده هوش مصنوعی فضایی هستند. این مرکز قرار است شامل حدود ۱۰ هزار کارت پردازش با کارایی بالا باشد و توان محاسباتی عظیمی را مستقیما به فضا منتقل کند. هدف این پروژه، فراهمسازی بستر پردازش سریع دادهها، کاهش وابستگی به زیرساختهای زمینی و ایجاد پایهای برای نسل بعدی رایانش هوشمند است.
علاوه بر این، در یکی از مهمترین گامها، همکاری میان شرکت گواژینگ ائروسپیس (Guoxing Aerospace) و موسسه پژوهشی آزمایشگاه ژجیانگ (Zhejiang Lab) به استقرار ۱۲ ماهواره در مدار پایین زمین انجامیده است. این مجموعه بهعنوان نخستین منظومه ماهوارهای محاسباتی فضایی شناخته میشود.
مدل هوش مصنوعی مستقر بر این سامانه از توانی معادل ۵ پتا عملیات بر ثانیه (۵ Peta Operations Per Second) برخوردار است و حدود ۸ میلیارد پارامتر دارد؛ ظرفیتی که آن را برای کاربردهای تجاری و صنعتی آماده میکند و زیربنای یک ابررایانه مداری واقعی را شکل میدهد.
مزیتها و چالشهای رایانش هوش مصنوعی در فضا
انتقال زیرساختهای هوش مصنوعی به فضا میتواند مزایای قابلتوجهی برای زمین به همراه داشته باشد. مراکز داده زمینی امروزی مصرفکننده حجم عظیمی از انرژی و آب هستند و نقش مهمی در تولید گازهای گلخانهای دارند. رایانش فضایی، با تکیه بر انرژی خورشیدی و محیط خلأ، این امکان را فراهم میکند که پردازشهای سنگین با مصرف منابع کمتر انجام شود و فشار زیستمحیطی فناوریهای نوین کاهش یابد.
با وجود پیشرفتها، توسعه ابررایانه در فضا با چالشهای پیچیدهای همراه است؛ از لرزشهای شدید پرتاب گرفته تا ریزگرانش، نوسانات شدید دمایی و مواجهه با ذرات باردار پرانرژی ناشی از باد خورشیدی. پژوهشگران چینی در حال طراحی راهکارهایی برای مقاومسازی سختافزارها و تضمین پایداری طولانیمدت سامانههای محاسباتی در این شرایط سخت هستند. متخصصان معتقدند با روند کنونی، چین میتواند تا دهه ۲۰۳۰ به بهرهبرداری عملیاتی از یک ابررایانه کامل در فضا دست یابد.
منبع: popularmechanics
