تنها چند سال پیش، پهپادهای کشاورزی گرانقیمت، کوچک و پیچیده بودند و جذابیت محدودی برای کشاورزان داشتند. اما مدلهای امروزی بلافاصله پس از خرید قابل استفادهاند و میتوانند محمولههایی تا وزن ۱۰۰ کیلوگرم، معادل دو کیسه بزرگ کود شیمیایی، حمل کنند.
قیمت این پهپادها بسته به کشور، مالیات، تعرفهها و هزینه حملونقل متفاوت است. در آمریکا، هزینه خرید یک پهپاد کشاورزی معمولا بین ۲۰ تا ۳۰ هزار دلار است، در حالی که همان تجهیزات در چین با قیمتی کمتر از ۱۰ هزار دلار در دسترس قرار دارد. با این حال، اغلب کشاورزان مالک پهپاد نیستند و از خدمات شرکتهای کوچک ارائهدهنده پهپاد و خلبان استفاده میکنند؛ مدلی که استفاده از این فناوری را ساده و نسبتا مقرونبهصرفه کرده است.
امروزه پهپادهای کشاورزی به تراکتورهای پرنده شباهت دارند؛ دستگاههایی چندمنظوره که با نصب تجهیزات مختلف، وظایف گوناگونی انجام میدهند. از جمله کاربردهای رایج آنها میتوان به سمپاشی محصولات، پخش کود، بذرپاشی، جابهجایی محصول، توزیع خوراک ماهی، رنگآمیزی گلخانهها، پایش سلامت و موقعیت دامها، نقشهبرداری توپوگرافی و زهکشی زمین و اندازهگیری سلامت گیاهان اشاره کرد. این تنوع کاربری باعث شده پهپادها برای طیف گستردهای از محصولات و برای مزارع کوچک و بزرگ مفید باشند.
کدام کشورها بیشترین پهپاد کشاورزی را دارند؟
پژوهشگران با بررسی گسترده اخبار آنلاین و نشریات تخصصی در زبانهای مختلف، تخمینی از تعداد پهپادهای کشاورزی فعال در کشورهای مهم کشاورزی جهان ارائه کردهاند. این بررسی نشان میدهد که مسیر گسترش این فناوری با الگوی مرسوم متفاوت بوده است.
در گذشته، بیشتر فناوریهای کشاورزی مانند تراکتور، طی چند دهه از کشورهای پردرآمد به کشورهای با درآمد متوسط و سپس کمدرآمد منتقل میشدند. اما پهپادها این روند را معکوس و بهشدت تسریع کردند. این فناوری ابتدا از شرق آسیا به جنوب شرق آسیا، سپس به آمریکای لاتین و در نهایت به آمریکای شمالی و اروپا گسترش یافت. هرچند استفاده از پهپادهای کشاورزی در کشورهای پردرآمد هنوز محدودتر است، اما در ایالات متحده با سرعت زیادی در حال افزایش است.
چین پیشتاز جهانی در تولید و استفاده از پهپادهای کشاورزی محسوب میشود. در سال۲۰۱۶، یک شرکت چینی نخستین پهپاد چهارپره (quadcopter) ویژه کشاورزی را معرفی کرد. اکنون گزارشها از فعالیت بیش از ۲۵۰ هزار پهپاد کشاورزی در این کشور خبر میدهند. سایر کشورهای با درآمد متوسط نیز استقبال گستردهای نشان دادهاند. برای نمونه، در تایلند در سال۲۰۲۳ حدود ۳۰ درصد از اراضی کشاورزی با استفاده از پهپادها مدیریت شد؛ در حالی که این رقم در سال ۲۰۱۹ تقریبا صفر بود. کاربرد اصلی پهپادها در این کشور، سمپاشی و پخش کود بوده است.
در ایالات متحده آمریکا، تعداد پهپادهای کشاورزی ثبتشده نزد سازمان هوانوردی فدرال آمریکا (Federal Aviation Administration) از حدود ۱۰۰۰ فروند در ژانویه۲۰۲۴ به حدود ۵۵۰۰ فروند در میانه سال۲۰۲۵ افزایش یافته است. گزارشهای صنعتی تاکید میکنند که این آمار کمتر از واقعیت است، زیرا برخی مالکان برای فرار از فرآیند پیچیده ثبت رسمی، پهپادهای خود را ثبت نمیکنند. در آمریکا، پهپادها عمدتا برای سمپاشی مزارع ذرت و سویا، بهویژه در مناطق صعبالعبور برای تراکتورها یا هواپیماهای سمپاش، استفاده میشوند.
جذابیتهای سمپاشی با پهپاد برای کشاورزان نسل جدید
در کشورهایی مانند چین، تایلند و ویتنام، میلیونها کشاورز خردهمالک از روشهای سنتی و خطرناک سمپاشی دستی با مخزنهای پشتی فاصله گرفتهاند و به استفاده از پهپادها روی آوردهاند؛ آن هم با همان مدلهایی که در آمریکا نیز محبوب هستند.
این تغییر، خطر تماس مستقیم کشاورزان و کارگران با مواد شیمیایی سمی را بهطور چشمگیری کاهش داده است. با این حال، پهپادها معمولا از ارتفاع حداقل ۲ متر سمپاشی میکنند و در صورت استفاده نادرست، امکان پخش ذرات سم به مزارع مجاور، منابع آب یا افراد حاضر در اطراف وجود دارد. چنین خطاهایی میتواند به محصولات آسیب بزند و سلامت انسان و محیطزیست را به خطر بیندازد.
علاوه بر این، پهپادها باعث صرفهجویی قابلتوجهی در زمان و هزینه میشوند. آنها نیاز کشاورزان خرد، که کمتر از ۲ هکتار زمین دارند و حدود ۸۵ درصد مزارع جهان را تشکیل میدهند، به انجام کارهای طاقتفرسا و خطرناک سمپاشی دستی را کاهش میدهند. همچنین نیاز به استخدام کارگران فصلی برای این وظایف کمتر میشود. از سوی دیگر، حذف بخش بزرگی از کارهای فیزیکی دشوار میتواند کشاورزی را برای جوانان روستایی جذابتر کند؛ گروهی که اغلب از سختیهای کشاورزی سنتی دلسرد شدهاند. پهپادها فرصتهای شغلی جدید و تخصصی برای خلبانان پهپاد ایجاد کردهاند که بسیاری از آنها جوانان هستند.
اما این تحول روی دیگر هم دارد. استفاده گسترده از پهپادها میتواند شغل افرادی را که از سمپاشی دستی امرار معاش میکنند، تهدید کند. بر اساس یک برآورد در چین، یک پهپاد میتواند در هر ساعت بین ۴ تا ۱۰ هکتار زمین را سمپاشی کند؛ کاری که معادل تلاش ۳۰ تا ۱۰۰ کارگر با روش دستی است. در چنین شرایطی، دولتها ممکن است ناچار شوند برای آموزش مجدد و اشتغالزایی جایگزین برای این کارگران برنامهریزی کنند.
پهپادها و رویای کشاورزی پایدارتر
پهپادها کود و بذر را یکنواخت و دقیق پخش میکنند و در نتیجه، میزان هدررفت کاهش مییابد. آنها همچنین میتوانند آسیب فیزیکی به محصولات را کمتر کنند و در مقایسه با ماشینآلات سنگین مانند تراکتورها، انرژی کمتری مصرف کنند. مجموع این عوامل میتواند به افزایش تولید غذا در هر واحد سطح زمین، همراه با کاهش مصرف منابع، منجر شود؛ هدفی که دانشمندان کشاورزی از آن با عنوان تشدید پایدار تولید (sustainable intensification) یاد میکنند. با این حال، شواهد موجود درباره افزایش عملکرد محصولات با استفاده از پهپادها هنوز محدود است و بیشتر به گزارشهای موردی، مطالعات کوچک یا دادههای صنعتی متکی است.
انقلاب پهپادها با سرعتی بیسابقه در حال بازطراحی کشاورزی است. تنها در مدت پنج سال، میلیونها کشاورز در سراسر جهان این فناوری را پذیرفتهاند. نشانههای اولیه از مزایای قابلتوجهی حکایت دارد: کارایی بیشتر، شرایط کاری ایمنتر و بهبود معیشت روستایی. با این حال، تصویر کامل این تحول هنوز در حال شکلگیری است و نتایج نهایی آن به نحوه مدیریت، سیاستگذاری و استفاده مسئولانه از این فناوری بستگی دارد.
منبع:
